De Atlantikwall 1942 – 1944

In december 1941 gaf Hitler bevel tot de aanleg van een wal langs de Atlantische Oceaan. Van Noorwegen tot de Frans Spaanse grens. De wal was bedoeld als verdedigingsmiddel tegen een invasie. De aanleg begon in 1942 en concentreerde zich op de belangrijkste havens van Frankrijk, in het bijzonder die na Dieppe. De Duitsers gebruikten meer dan 17 miljoen ton beton en 12 miljoen ton staal voor deze kustversterking die vergelijkbaar was met de Maginot-Linie. Er waren echter maar weinig generaals die vertrouwen hadden hadden in de Atlantikwall. Een van hem omschreef de wal als een dun, op veel plaatsen breekbaar stukje touw met een paar kleine knopen erin. Waar de wal klaar was, was het een geweldig obstakel, maar hij vormde geen ononderbroken lijn. De sterkste gedeelte waren in het Nauw van Calais, hier stonden 93 zware geschutsemplacementen en 39 mobiele zware kanonnen, terwijl aan de Normandische kust 27 emplacementen en 20 mobiele zware kanonnen stonden opgesteld. De totale lengte van heel de Atlantikwall lag circa tussen de 5000 en 6200 km, en liep langs 5 landen inclusief de drie Britse Kanaaleilanden, Jersey, Guernsey en Aldeney.

Lees verder in het menu: map geschiedenis

( Foto Jorn Baars ).

BUNKERDAG Nederland

 Zaterdag 30 mei 2026 (van 10:00 tot 17:00 uur)

Op deze dag zijn bunkers van Zeeland tot de Waddeneilanden voor één dag open! De talloze bunkers, tankwallen en loopgraven moesten geallieerde indringers op afstand houden, ook aan de Nederlandse kust. Meer info over het verhaal van de Atlantikwall, kijk in het menu bij (geschiedenis) of bezoek de website van de Bunkerdag: https//bunkerdag.nl

Koop je Bunkerdag ticket in de voorverkoop

Goed voorbereid op stap is het halve werk. Als je je Bunkerdag ticket in de voorverkoop koopt, dan weet je zeker dat je op de dag zelf niet meer in de rij hoeft te staan voor een kaartje. Ook kun je niet op iedere locatie een ticket kopen, waardoor je deze bunker nog niet in kan. Je kunt je tickets via deze website aanschaffen, of op een van de voorverkooplocaties.  ( Bron: Stichting Europees Erfgoed Atlantikwall ).

https://bunkerdag.nl/nl

 

BUNKERDAG BELGIË

7 Juni 2026  ( Bunkerdag )

Elk jaar raken meer en meer bezoekers gefascineerd door de betonnen constructies uit de Tweede Wereldoorlog. Hoe kwamen die honderden bunkers tot stand? Wie bouwde ze en waarom?
Met dit initiatief wil Atlantikwall Museum Raversijde vergeten pareltjes in de kijker zetten. Het is een unieke kans om kennis te maken met dit indrukwekkende erfgoed, vaak gelegen in waardevol natuurgebied. Naast bunkers uit WO II, komen ook bunkers uit WO I en de Koude Oorlog aan bod.

 

Duitse bezetting in Nederland

Op vrijdagochtend 10 mei 1940 trekken Duitse soldaten de Nederlandse grens over. Het Nederlandse leger is niet opgewassen tegen de Duitse oorlogsmachine. Nadat de Duitsers het centrum van Rotterdam hebben gebombardeerd, besluit de Nederlandse legerleiding zich over te geven. De regering inclusief de koningin is dan al naar Engeland vertrokken.

Het bezette Nederland wordt eerst bestuurd door het Duitse leger, maar dat verandert snel in een burgerlijk bestuur. Hitler doet dit met een reden: de Nederlanders zijn voor hem een ‘Germaans broedervolk’ en moeten voor het nationaalsocialisme worden gewonnen. Dat kan volgens hem het beste door het bestuur zo veel mogelijk aan de Nederlanders te laten, met een bovenlaag van Duitse functionarissen. De Duitsers worden bijgestaan door leden van de Nationaal Socialistische Beweging (NSB), een Nederlandse partij met vergelijkbare ideeën als de Duitse NSDAP, en door meelopers en profiteurs.

 

Gedwongen arbeid en de Atlantikwall

Eén van de meest ingrijpende gebeurtenissen voor de Nederlandse bevolking tijdens de bezetting was de Arbeitseinsatz. Dit hield in dat elke man tussen 18 en 45 tewerk kon worden gesteld in Duitse fabrieken. Als gevolg van dit programma werden ongeveer 500.000 Nederlandse mannen afgevoerd naar Duitsland. Het leven in de fabrieken was hard en gevaarlijk, omdat de gebouwen regelmatig werden gebombardeerd door de geallieerden. Werkweigeraars waren gedwongen om onder te duiken.

Rond 1943 liepen de spanningen tussen de Nederlanders en de Duitse bezetters op. De vijandigheid verergerde door de bouw van de Atlantikwall een gigantische verdedigingslinie aan de kust die liep van het zuidwesten van Frankrijk tot aan Denemarken en Noorwegen. In Nederland werd de muur dwars door delen van Den Haag en Scheveningen gebouwd, waarbij een aantal Nederlanders gedwongen werd mee te helpen aan de constructie. In totaal werden tienduizenden uit hun huizen geëvacueerd om plaats te maken voor de aanleg van de muur.

 

De stranden van de landing

Wie Normandië bezoekt mag zeker de landingsstranden van D-day niet vergeten. Op 6 juni 1944 (D-day) werden 156.000 geallieerde troepen ingezet op de verschillende stranden in Normandië met als doel de Duitsers te overmeesteren. Dit was een onderdeel van de invasie van Europa (operatie Overlord),  die het eind van de Duitse bezetting van West-Europa inluidde.
Wil je de landingsstranden van D-Day in Normandië ontdekken, dan is het belangrijk dat je eerst wat research doet.
Het is namelijk altijd fijn als je wat achtergrond informatie hebt.

 

De Atlantikwall liep van Noorwegen, via Denemarken, Duitsland, Nederland en België naar Frankrijk tot aan de grens met Spanje. De verdedigingslinie, die overigens nooit geheel werd voltooid, bestond uit kazematten of bunkers, kanonnen en mijnenvelden.

De Atlantikwall was geen aaneengesloten muur van verdedigingswerken zoals de naam suggereert. De verdedigingswerken waren geconcentreerd op strategische punten als haven- en riviermondingen, zoals bij Hoek van Holland en IJmuiden. Langs de tussenliggende kust werden op geruime afstand van elkaar verdedigingsposten gebouwd.

 

De Atlantikwall was een aaneenschakeling van kustbatterijen, versperringen en ondersteuningsbunkers. Behalve artillerie tegen invasieschepen werd ook luchtafweer en antitankgeschut geplaatst. Bij dit antitankgeschut werden veelal tankversperringen aangelegd, zoals tankgrachten, drakentanden, tankmuren en tankvallen. Na de invasie in Normandië op 6 juni 1944, waarbij de Atlantikwall werd doorbroken, is de bouw grotendeels stilgelegd. Op dat moment waren er nog maar 10.273 van de geplande 15.000 bunkers afgewerkt; 799 bunkers waren nog in aanbouw.

 

Zoals veldmaarschalk Erwin Rommel voorspeld had, waren de eerste 24 uur van de invasie in Normandië beslissend; de Atlantikwall werd over een front van enkele tientallen kilometers op een aantal plaatsen doorbroken. Slechts in een van de vijf grote landingsgebieden – Omaha Beach, ter hoogte van Colleville-sur-Mer – konden de Duitsers de geallieerden zulke zware verliezen toebrengen dat de aanval daar dreigde te mislukken. Dankzij een effectieve misleidingsstrategie wisten de geallieerden de Duitsers er lange tijd van te weerhouden versterkingen vanuit Calais naar Normandië te halen. De geallieerden konden zo hun numerieke overwicht snel opbouwen met versterkingen vanuit Engeland, die door de Duitsers niet meer terug in zee konden worden gedreven.

Tot het einde van de oorlog in 1945 bleven enkele goed verdedigde Franse havensteden nog in Duitse handen. Ook speelden de verdedigingswerken van de Atlantikwall nog een rol bij de Duitse verdediging van de Westerschelde en de Strijd om Walcheren in het najaar van 1944.

 

Duits Kanon, (Flak) type: 5 cm KwK 38 L/42

Copyright 2021 John Molenkamp.