Door Klaas de Boer :

Stützpunkt Clingendael, de bunkers van Clingendael

Op het landgoed Clingendael werden ook bunkers aangelegd. Stützpunkt Clingendael vormde een combinatie met de aangrenzende Stützpunktgruppe Scheveningen maar de naam luidde Stützpunktgruppe Scheveningen. Feitelijk was de samenvoeging van beide verdedigingspunten strategisch zeer ongelukkig. Stützpunktgruppe Scheveningen was een rechthoekige, ongelijkbenige driehoek, terwijl Stützpunkt Clingendael bijna vierkant van vorm was. De gebieden liepen niet mooi in elkaar over.

Geschutsbunker type: 625 voor een 7,5 cm pak

Stützpunkt Clingendael bevatte zeker belangrijke complexen, namelijk de residentie en het commandocentrum van de Reichskommissar Seyss-Inquart en drie complexen met verzorgende functies. In het Winterprogramm für den Festungsmäszigen Ausbau d.d. 28 april 1943 waren voor Stützpunkt Clingendael 35 St-bunkers gepland. Uiteindelijk zouden dat er twee meer worden.

Speer

De grootste bunker van de Stützpunktgruppe is gelegen in Clingendael. Uit een brief aan de Reichskommissar van 31 augustus 1942 blijkt dat niemand minder dan Reichsminister Albert Speer zich met de bouw bemoeide. Speer vond de bunker voor de Reichskommissar te groot. Waarschijnlijk heeft de laatste zich goed weten te argumenteren want de bunker kreeg toch een aanzienlijke omvang.

De zware bunker van Clingendael werd gesitueerd aan het einde van de Wassenaarseweg aan de westkant van het fietspad. Aan de andere kant van het fietspad lieten de Duitsers in 1941 een kazerne bouwen. Dit gebouw is de huidige Prinses Julianakazerne waar momenteel de generale staf van het Nederlandse leger gehuisvest is. De bunker op landgoed Clingendael heeft vandaag de dag nog een (geheime) militaire bestemming.

Bijna twee miljoen

Vanaf 1940 was landgoed Clingendael het domicilie van Reichskommissar Seyss-Inquart. Vanwege de goede strategische ligging van Clingendael werd eind 1942 een aanvang gemaakt met de bouw van een politiekazerne. Begin 1943 werd een degelijke SS-Polizei-Kaserne opgeleverd. Pal aan de oostkant zou de volumineuze bunker van Seys-Inquart verrijzen.

In september 1942 werd gestart met de bouw. Archtect August Kubitza was de ontwerper en projectleider van de bunker. De Nederlandse staat moest voor de kosten (bijna twee miljoen gulden!) opdraaien.

Klik op de foto's voor een vergroting

Zadeldak

Op de Baufortschrittskarten werd de bunker aangeduid op Baupunkt 237. Het bouwwerk bestond uit twee verdiepingen met een kelder. De wanddikte was twee en een halve meter en de dikte van het dak vier meter. Aan de bunker werd een dubbele keuken van het type 645 gebouwd. De afmetingen van het gebouw -zonder de keuken- zijn 60 bij 30 meter.

De nokhoogte van het zadeldak bedroeg 15 meter. Op het dak werden drie ogenschijnlijke schoorstenen gebouwd. Twee hiervan waren verhoogde opstellingen voor het luchtafweergeschut. Vanaf het met pannen bedekte puntdak tot en de begane grond werden de gevel en het dak ondersteund door 42 gewapend betonnen spanten en op de hoeken waren hoekkepers aangebracht.

Zo werd als het ware een deugdelijke tentconstructie (schijngebouw) over het gebouw aangebracht. De bunker werd zo goed gecamoufleerd dat hij van buiten af op een hospitaal of een kleine kerk leek.

Uiteindelijk zou tot aan het einde van de oorlog aan de bunker gebouwd worden.

Andere bunkers

Meerdere bunkers maakten deel uit van Stützpunkt Clingendael. Vlak bij de bunker van Seys-Inquart werd aan de Van Ouwenlaan een Sanitätsbunker (hospitaalbunker) aangelegd. Deze bunker werd gebouwd onder een zandheuvel. Na de capitulatie van de Duitsers werd de bunker door het Nederlandse leger in gebruik genomen en bestaat nog steeds.

Naast ziekenhuis Bronovo lag ook een bunker die deel uitmaakte van Stützpunkt Clingendael. Dit bouwwerk stond bovengronds en was ongecamoufleerd. Waarschijnlijk lagen in deze bunker noodvoorzieningen voor het ziekenhuis opgeslagen.

Klik op de foto's voor een vergroting

Seys-Inquart

De Oostenrijker Arthur Seys-Inquart leefde van 22 juli 1892 tot 16 oktober 1946. Deze jurist en politicus werd in 1938 Bondskanselier en zorgde er voor dat Oostenrijk werd opgenomen in het Duitse Rijk. Als beloning benoemde Hitler hem vervolgens tot Rijksstadhouder van Oostenrijk. In 1940 volgde zijn benoeming tot Rijkscommissaris van Nederland.

Hij trad hard op tegen het landelijk verzet en was verantwoordelijk voor de deportatie van meer dan honderdduizend joden naar de concentratiekampen van de Nazi's. In 1946 werd Seys-Inquart in Neurenberg ter dood gebracht na zijn veroordeling wegens zijn misdaden tegen de mensheid.

Landgoed Clingendael

Landgoed Clingendael is eigendom van de gemeente Den Haag, maar is gelegen op het grongebied van de gemeente Wassenaar. Clingendael grenst aan de Haagse woonwijk Benoordenhout en aan het landgoed Oosterbeek.

Klik op de foto's voor een vergroting

OPROEP :

Hierbij een oproep aan iedereen die mij wil helpen om deze site nog uitgebreider en interessanter te maken. Ik zoek foto's uit de bezettingstijd en na-oorlogse foto's van de Atlantikwall in Nederland, vooral uit particulier en/of familiebezit.

Zij kunnen contact opnemen via E-mail foto@hitlersatlantikwall.nl

Help mee deze site nog completer te maken ! ! !